1989 - komputer Atari Portfolio

Każdemu wiernemu użytkownikowi Atari nazwa Portfolio jest dobrze znana. Atari Portfolio to niewielkie, niepozorne urządzenie, kompatybilne z IBM PC, o sporych możliwościach. Kochane przez swoich fanów i nadal popularne na rynku komputerów używanych.
Komputer został zaprojektowany przez firmę Distributed Information Processing of Guildford z Wielkiej Brytanii (DIP) pod nazwą Pocket PC. Firma Atari wykupiła licencję na ten produkt i zaczęła sprzedawać go pod nazwą Portfolio w 1989 roku, jako mobilny komputer PC dla wszystkich potrzebujących mocy PC-ta w kieszeni.
Komputer miał wielkość kasety wideo i mógł działać do 6 tygodni na jednym zestawie baterii. Maleństwo o pieszczotliwej nazwie "PoFo" było chlubą firmy Atari.
Komputer pracował pod systemem DIP-DOS 2.11 (kompatybilnym częściowo z MS-DOS 2.11). Ekran miał rozdzielczość 240x60 pikseli (w trybie tekstowym 40x8 znaków). Komputer miał 128 KB pamięci RAM (rozszerzalnej za pomocą niestandardowych kart do 1 MB), z której część - standardowo 32 KB - przeznaczona była na RAM-dysk C: oraz 256 KB pamięci ROM, w której znajdowały się - oprócz DOS-u - wbudowane aplikacje: edytor tekstów, arkusz kalkulacyjny (kompatybilny z Lotusem 1-2-3 v.1.0), kalendarz z alarmami, kalkulator, książka adresowa i program do wymiany danych ze stacjonarnym PC przez zewnętrzny moduł ze złączem Centronics.
Do komputera jest dostępnych wiele modułów i programów, włącznie z zewnętrzną stacją dyskietek i twardym dyskiem. Nadal jest to wartościowe urządzenie, szczególnie dla osób obeznanych z programowaniem i lubiących niezależność.
Od czasu do czasu ten sympatyczny komputerek można znaleźć na Allegro w atrakcyjnych cenach.

Dane techniczne:
CPU: Intel 80C88, 4.9512 MHz
RAM: 128 KB (do 1 MB)
ROM: 256 KB
Wyświetlacz: Supertwist LCD, monochromatyczny
Dźwięk: beeper
Zasilanie: Peryferia: karty RAM i ROM, napędy zewnętrzne, interfejsy: równoległy i szeregowy

1983 - komputer Acorn Electron

Na zdjęciu Acorn Electron z dodatkowymi modułami rozszerzeń.

Powstanie komputera Acorn Electron jest efektem sukcesu, jaki firma odniosła w Wielkiej Brytanii z modelem BBC, który świetnie sprzedawał się na rynku edukacyjnym, trafiając do szkół. Acorn Electron jest w rzeczywistości okrojonym modelem BBC-B z zachowaną częściową zgodnością programową.
Celem firmy była sprzedaż taniego modelu, dostępnego poniżej 200 funtów, który mógłby zdyskredytować popularność ZX Spectrum. Ten zamiar się nie powiódł.
Brakowało nowego oprogramowania, był też problemy ze specjalizowanym układem ULA, będącym sercem komputera, odpowiedzialnym za obraz, dźwięk i operacje we/wy.
Możliwości graficzne komputera były bardzo kuszące. Był on w stanie wyświetlić 80 kolumn tekstu i grafikę w rozdzielczości do 640 x 256 pikseli przy 2 kolorach.
Nie pomogły dodatkowe akcje promocyjne i wprowadzenie do sprzedaży modułu Plus 1, który rozszerzał Acorn Electron o 2 porty kartridża, gniazdo joysticka, port drukarki Centronics. Powstały też inne rozszerzenia:
- Plus 3 - moduł sprzętowy z dwiema stacjami dysków 3½” z kontrolerem WD1770 i własną pamięcią ROM
- Advanced Plus 3 - kartridż do modułu Plus 1 z kontrolerem stacji dysków oraz możliwością wykorzystania stacji 5¼” z BBC Micro lub stacji 3½” podwójnej gęstości
- Slogger/Elektuur Turbo Board - w założeniu karta miała omijać problemy ze zwalnianiem komputera podczas odwołań układu ULA do pamięci, w praktyce powodowała 2% niezgodność z istniejącym oprogramowaniem i minimalny efekt przyspieszenia. Firma Acorn również projektowała podobne rozwiązanie, gdyż część trybów graficznych w wersji standardowej działało zbyt wolno. Na pomyśle jednak się skończyło.
- Slogger Master RAM Board - karta zwiększała ilość dostępnej pamięci i miała być przydatna w oprogramowaniu użytkowym; później firma dołączała ją do każdego egzemplarza jako wyposażenie promocyjne
- Jafa Systems Mode 7 Display Unit - karta, która włączała w modelu Electron tryb wyświetlania teletekstowy, który miał Acorn BBC Micro, a który bardzo oszczędnie korzystał z pamięci. Korzystało z niego wiele programów dla modelu BBC Micro. Wprowadzono dwa rozwiązania dla trybu 7, z których pierwsze było niezbyt udane.

Komputer był znany praktycznie wyłącznie w Wielkiej Brytanii (niewielkie ilości we Francji i innych krajach). W pewnym momencie był trzecim najlepiej sprzedającym się mikrokomputerem na Wyspach Brytyjskich.

Dane techniczne:
CPU:MOS 6502A, 1 MHz
Koprocesor: specjalizowany układ ULA
RAM: 32 KB
ROM: 32 KB (z rozszerzonym językiem Basic i Assemblerem)
Grafika: tekst - 20 x 32, 40 x 25, 40 x 32, 80 x 25, 80 x 32; wideo - 160 x 256 (4 lub 16 kolorów), 320 x 256 (2 lub 4 kolory), 640 x 256 (2 kolory); paleta 8 kolorów + 8 efektów migotania każdego z nich
Dźwięk: 1 kanał dźwiękowy + 1 kanał białego szumu, 7 oktaw. W praktyce istniała możliwość wirtualnego mapowania 3 kanałów dźwięku za pomocą jednego kanału sprzętowego; wbudowany głośnik
Cena początkowa: 199 funtów (Wielka Brytania, 1983); 2950 FF (Francja, 1984)

1984 - komputer Sinclair QL (Quantum Leap)

Po olbrzymim sukcesie ZX Spectrum na rynku domowym, firma Sinclair podjęła próbę wyprodukowania taniego komputera dla użytkowników profesjonalnych. Zaprezentowany w 1984 model QL na pierwszy rzut oka wydawał się rzeczywiście krokiem milowym w rozwoju firmy. Był to pierwszy domowy komputer oparty na nowoczesnym 16-bitowym Motorola z rozkazami 32-bitowymi. Komputer zaopatrzono w 2 napędy pamięci masowej - Microdrive (kasetki z zapętloną taśmą magnetyczną), wielozadaniowy system operacyjny QDOS i SuperBASIC. W zestawie, razem z komputerem były sprzedawane cztery programy biurowe:
Quill - procesor tekstu
Abacus - arkusz kalkulacyjny
Archive - baza danych
Easel - program graficzny.
Niestety Ql był też pierwszym poważnym błędem Sinclaira. Jego publiczna prezentacja wyprzedziła premierę Apple Macintosh tylko o kilka dni, ale w zamyśle firmy było to ważne wydarzenie marketingowe. Przyspieszona sprzedaż spowodowała, ze wystąpiły niespodziewane problemy - system QDOS i Super Basic zajmowały razem 48 KB i nie mieściły się w pamięci ROM o pojemności 32 KB. Początkowy pomysł by dostarczać BASIC na kasetce Microdrive nie sprawdził się w praktyce, bo nośnik okazał się zbyt zawodny! Dostarczano więc język programowania na kartridżu, a później wlutowany na płycie głównej. Sama pamięć ROM była też pełna błędów, które usunięto dopiero w kolejnych wersjach, mniej więcej rok później. Błędy powodowały niestety zawieszanie komputera i utratę efektów pracy. Istniała też możliwość pracy sieciowej, niestety czysto iluzoryczna. Komputer nie był też tak szybki jak obiecały reklamy. Podawana 32-bitowa wydajność była niewiele lepsza od modeli 8-bitowych, min. w efekcie zastosowania procesora Motorola 68008, będącego zmodyfikowanym układem 68000. Zredukowano w nim liczbę wyprowadzeń (tylko 8 linii danych, 20 linii adresowych; istniała też wersja o 22 liniach), mniej sygnałów sterujących, zachowując zgodność programową.
W sumie ciekawy pomysł został zabity przez pośpiech i dlatego zupełnie nie przyjął się na rynku profesjonalnym.

Dane techniczne
CPU: Motorola MC 68008, 7.5 MHz
Koprocesory: Intel 8049 IPC (RS232, głośnik, dżojstik, klawiatura), Sinclair ZX8301 (peryferia), Sinclair ZX8302 (peryferia)
RAM: 128 KB (do 728 KB), 85 KB wolnej pamięci w BASIC-u
VRAM: 32 KB
ROM: 48 KB (do 64 KB)
Grafika: tekst - 40 x 25, 64 x 25, 85 x 25; wideo - 256 x 256 (8 kolorów), 512 x 256 (4 kolory), maks. 256 kolorów
Dźwięk: 1 kanał, beeper
Nośnik: 2 x microdrive (pojemność nośnika 100 KB)
Cena początkowa: 399 funtów brytyjskich (Wielka Brytania, 1984)

1985 - komputer Atari 800XE

The Atari 800XE był ostatnim modelem 8-bitowym produkowanym przez Atari. W praktyce była to plyta zaczerpnięta z modelu 800XL zamknięta w obudowie identycznej jak 130XE. Był sprzedawany wyłączenie w krajach Europy centralnej i wschodniej, przede wszystkim w Niemczech i w Polsce.
Główną różnicą w stosunku do 800XL był układ FREDDIE, nowy układ zarządzający pamięcią, stosowany również w 65XE i udostępniający adresowanie do 128 KB RAM oraz lepsze współdzielenie pamięci RAM z układem graficznym ANTIC.
Komputer 800XE mógł być łatwo rozszerzony do 128 KB RAM, stosując dwa układy pamięciowe. Na rynku były też modele z klasyczną liczbą układów (8) i inna płytą główną. Układ złączy I/O jest identyczny jak w modelu 130XE. Niektóre z gier, działających wyłącznie na 130XE pracowało również na tym komputerze, choć nie działały już na 800XL.
Życie komputera Atari 800XE było krótkie. Firma przestała go produkować w niecały rok po wprowadzeniu do sprzedaży.

1985 - komputer Atari 65XEP / 65XEM

Ciekawe, prototypowe warianty modelu Atari 65XE, które od wersji podstawowej odróżniały:
- Atari 65XEM (z ang. XE Music) - zastosowano nowy, 8-kanałowy układ dźwiękowy o nazwie AMY. Oficjalna prezentacja modelu miała miejsce podczas letniej edycji targów elektroniki użytkowej CES w Las Vegas w 1985 roku. Nigdy nie trafiło do masowej produkcji podobno z powodu kłopotów z implementacją układu AMY na płycie Atari 65XE oraz z brakiem zdolnych programistów w tym zakresie. Sam układ również nie został później wykorzystany.
- 65XEP (z ang. XE Portable) miało być przenośną wersją komputera 65XE. Maszyna wyposażona była we wbudowaną stację dysków 3.5" 360 KB, malutki, zielony monitor o przekątnej 5 cali, zestaw baterii oraz odłączaną klawiaturę. Planowana cena detaliczna kształtowała się w okolicach 400 dolarów USA. Po raz pierwszy zaprezentowano go na targach CES w 1985 roku. Ten model również nie wszedł do produkcji, choć miał być konkurencją dla modelu Commodore SX-64. Prawdopodobnie komputer istnieje w jednym egzemplarzu.

Dane techniczne:
CPU: MOS 6502C 1.79 MHz
Koprocesory: GTIA (wideo), POKEY (dźwięk, I/O), ANTIC (wideo), FREDDY (pamięć)
RAM: 64 KB
ROM: 24 KB
Grafika: tekst - 5 trybów do 40 x 24, wideo - 11 trybów do 320 x 192
Kolory: wyświetlacz zielony, CRT (65XEP), 16 kolorów w 15 intensywnościach (65XEM)
Dźwięk: 4 kanały, 3.5 oktawy (65XEP), 8 kanałów, 11 oktaw (65XEM)
Cena planowana: poniżej 400 USD (65XEP), poniżej 200 USD (65XEM)

1984 - komputer Unitron 2200 (Niemcy)

Komputer Unitron 2200 to niemiecki klon Apple IIe.
Na klawiaturze komputera opisano komendy i makra bardzo przyspieszające programowanie. Kontroler stacji dysków i własny procesor Z80 zostały wbudowane w celu zapewnienia zgodności z systemem CP/M i były wyposażeniem standardowym. Dokonano również pewnych zmian w oryginalnym ROM-ie Apple.
Więcej informacji o tym komputerze i innych klonach Apple na stronie: http://www.applelogic.org/index.html

Dane techniczne:
CPU: 6502 1 MHz i Z80
RAM: 64 KB
ROM: 24 KB
Grafika: tekst - 40 x 24 / 80 x 24, wideo - 0 x 40-48 (16 kolorów), 280 x 160-192 (6 kolorów), 560 x 160-192 (2 kolory); maksymalnie 16 kolorów
Dźwięk: 1 kanał

1983 - komputer Timex Sinclair 2068

Timex Sinclair 2068 był komputerem osobistym przeznaczonym na rynek amerykański, a jednocześnie ostatnią, piątą wersją komputerów będących efektem współpracy Timex Sinclair. Wersja TS-2068 została wprowadzona na rynek w USA jesienią 1983 r. niedługo przed upadkiem firmy Timex w 1984 roku. Z pewnymi modyfikacjami jego produkcja była kontynuowana przez portugalski oddział Timexa pod zmienioną nazwą: Timex Computer 2068. Polskim odpowiednikiem Timex 2068 był Unipolbrit 2068, składany od 1986 roku.
Był to udoskonalony klon popularnego ZX Spectrum. Maszyna jednak była dużo solidniej wykonana niż ZX Spectrum 48 i pozwalała na nieco wygodniejszą pracę. Komputer był produkowany w srebrnym i czarnym wydaniu, został wyposażone w twardą klawiaturę z elektrycznej maszyny do pisania Brother EP-20. Układ klawiszy pozostał prawie niezmieniony. W obudowie znalazło się również miejsce na przydatny przycisk Reset i
gniazdo Kempston dla dżojstika. Ponadto miał rozszerzoną pamięć ROM o 8 KB, 4 różne tryby graficzne, jak również popularny układ dźwiękowy AY-3-8912. Były to bardzo korzystne zmiany, wpływające jednak na zgodność z ZX Spectrum.
W celu uniknięcia komplikacji programowych, istniała możliwość przejścia do trybu ZX Spectrum, po zastosowaniu kartridża wsuwanego w gniazdo umieszczone pod klapką w prawej części mikrokomputera. Bez emulatora działało około 7% oryginalnego oprogramowania. Z nim osiągnięto 97% zgodność programową. Pozostałe 3% wynikało z innej konstrukcji sprzętowej.

Dane techniczne:
CPU: Z80A, 3.58 Mhz
RAM: 48 KB
ROM: 24 KB (16 KB + 8 KB Exrom)
Grafika: tekst - 32 x 24, wideo - 256 x 192, 512 x 192, 16 kolorów na ekranie (z ograniczeniami)
Dźwięk: AY-3-8912 (taki sam jak w nowszych wydaniach ZX Spectrum z pamięcią 128 KB)
Cena początkowa: 200 USD (USA, 1983)